ويژگىهائى را كه در افراد ، معتبر مىشمرد ملاك كار گرداند چنان چه زنان پيامبر - مادران مؤمنان - را بر ديگران مقدم بدارد ، و جنگاوران بدر را بر ديگران و مهاجران را بر انصار و جهاد كنندگان را بر ديگران با آن كه وى هيچ كس از ايشان را محروم نمىنمود ( 1 ) و بر فراز منبر مىگفت : هر كس مال مىخواهد به نزد من آيد كه خداوند مرا بر آن ، خزينه دار گردانيده است ( 2 ) . و پس از خواندن آيات مربوط به احكام اموال مىگفت : به خدا هيچ كس از مسلمانان نيست مگر حقى در اين مال دارد - خواه به او داده شود خواه نه - حتى اگر يك چوپان در شهر عدن باشد . ( 3 ) و مىگفت : از بستگان رسول خدا ( ص ) آغاز كنيد و همينطور نزديكان به ايشان و نزديكان به آن نزديكان . و سياهه ى حقوق را بر همين مبنا تنظيم كرد . و به نقل بو عبيد مىگفت : پيامبر پيشواى ما است پس ، از دودمان او شروع مىكنيم و سپس به نزديكان ايشان و نزديكان به آن نزديكان . ( 4 ) و پيش از همه ى اينها شيوه ى خداوندى درباره ى اموال در آياتى چند از قرآن آمده مثل : 1 - و بدانيد كه آن چه از چيزى غنيمت برديد پس يك پنجم آن از خدا است و از رسول و خويشان وى و يتيمان و مستمندان و در راه ماندگان ( انفال 41 ) 2 - صدقات فقط براى مستمندان و تهيدستان و كارگزاران آن است و براى كسانى از نامسلمانان كه دل ايشان با گرفتن آن نرم شود و نيز براى آزادى بندگان و دادن وام وامداران و صرف در راه خدا و يارى به درماندگان در سفر ، قانونى است از سوى خدا و خدا دانا و فرزانه است ( توبه 59 ) 3 - آن چه خداوند از مال ايشان نصيب پيغمبر خويش كرد ، اسبى و

--> ( 1 ) اموال از بو عبيد ص 224 - 227 فتوح البلدان بلاذرى ص 453 - 416 ، سنن بيهقى 6 / 349 ، 350 ، تاريخ عمر بن خطاب از ابن جوزى 97 - 83 ( 2 ) برگرديد به همان چه در ص 92 از ج 6 از همين كتاب - چاپ دوم - گذشت . ( 3 ) الاموال ص 213 ، سنن بيهقى 6 / 351 . ( 4 ) الاموال ص 224 سنن بيهقى 6 / 364 .